Ręce
Ręce, ze względu na spełnianą przez nie funkcją „narzędziową”, są szczególnie eksponowane na działanie czynników egzogennych. Zarówno w czasie codziennej pracy w domu, biurze, czy ogrodzie. Ze względu na to ich skóra znacząco różni się od skóry na innych obszarach ciała. Różnice występują nawet pomiędzy skórą wewnętrznej i zewnętrznej części rąk.
Łatwo można zauważyć, że grzbiety rąk pokryte są bardzo cienką skórą z bardzo cienką tkanką podskórną. Z kolei wewnętrzna część rąk (dłonie) a zwłaszcza kłąb kciuka, pokryte są niewrażliwą na ucisk grubą tkanką podskórną.
Charakterystyka rąk
Cechy fizjologiczne jako endogenne czynniki wpływające na kondycję rąk
Brak owłosienia na wewnętrznej części rąk oznacza również brak łoju, odpowiedzialnego za dostarczanie lipidów i zatrzymywanie wilgoci. Na grzbietach rąk, gdzie występuje niewielka ilość włosów, jest też dużo mniej gruczołów łojowych (i) niż w innych częściach ciała. W związku z tym dłonie nie są tak dobrze chronione przed wpływem czynników zewnętrznych, zwłaszcza tych redukujących liczbę lipidów.
W przeciwieństwie do gruczołów łojowych (i), na wewnętrznej części rąk występuje dużo więcej gruczołów potowych niż w innych obszarach ciała. Występuje tam jednak niedobór niektórych składników naturalnego czynnika nawilżającego (i) (NMF) i lipidów ochronnych. Dodatkowo, brakuje substancji ważnych dla stabilizacji pH (i), dostarczających lipidy i zatrzymujących wilgoć, pochodzących z gruczołów łojowych (i). Substancje te są składnikami kwaśnego płaszcza ochronnego skóry.
W obrębie skóry rąk występuje niedobór lipidów, co związane jest z mniejszą ilością gruczołów łojowych (i). Wynikające z tego osłabione wytwarzanie płaszcza hydrolipidowego oznacza, że skóra rąk bardzo szybko wysycha i łatwo ją uszkodzić. Częste używanie zasadowych mydeł może szybko doprowadzić pH (i) rąk do krytycznego poziomu.
- Szczególnie wydatna skóra, znana jako grzebienie nabłonkowe, odpowiedzialna jest za indywidualne odciski palców.
Melanocyty i specjalne cechy palców
Typowe, blado-czerwonawe zabarwienie dłoni i opuszków palców wynika z tego, że nie opalają się one pod wpływem słońca. Warstwa podstawna (stratum basale) dłoni nie zawiera melanocytów, komórek tworzących barwnik - melaninę. Dłonie i opuszki palców mają wydatne grzebienie nabłonkowe, nazywane też grzebieniami skórnymi. Są one odpowiedzialne za indywidualne odciski palców.
Czynniki zewnętrzne i konsekwencje ich wpływu na kondycję rąk
Wymagania stawiane dłoniom, często codziennie, związane są z:
- Myciem wodą i mydłem
- Eksponowaniem na działanie związków zasadowych i kwasowych
- Kontaktem z rozpuszczalnikami
- Uszkodzeniami wywołanymi działaniem wolnych rodników
- Ciepłem i zimnem
- Obciążeniami mechanicznymi
- Zapalenie skóry rąk
Zapalenie skóry rąk i reakcje alergiczne
Bezpośrednie podrażnienie i alergie kontaktowe to ważna grupa chorób skóry rąk. Są to zmiany wypryskowate spowodowane kontaktem z substancjami pochodzenia zewnętrznego (substancje egzogenne) o działaniu drażniącym lub uczulającym.
Jeśli skóra i jej funkcje ochronne nie są już w stanie odpowiednio się regenerować na skutek rosnącej liczby szkodliwych czynników, może to doprowadzić do nadwrażliwości i kontaktowego zapalenia skóry rąk. Zwłaszcza osoby ze skłonnością do alergii lub podrażnień wynikających z codziennych zajęć (w pracy, czy w domu) powinny zapewnić swojej skórze właściwą pielęgnację wspomagającą naturalną barierę ochronną i mechanizmy skóry utrzymujące właściwe pH (i).
