Obowiązująca definicja typów skóry i czynników wpływających na jej kondycję
W trakcie konsultacji dermatologicznych bazuje się na ocenie stanu skóry, uwzględniając zarówno czynniki obiektywne, jak i subiektywne. Obowiązuje podział skóry według czterech odmiennych stanów:
- Obraz skóry normalnej widziany skaningowym mikroskopem elektronowym.
Skóra normalna
Skóra, którą charakteryzują normalne, fizjologiczne cechy, to skóra normalna (Eudermia (i)). Ma ona właściwą liczbę porów, jest dobrze unaczyniona, ma różowawy kolor i jednolitą przejrzystość. Nie jest ani zbyt przetłuszczona, ani za sucha, z obiektywnego punktu widzenia jest wolna od problemów. Jej kondycja może jednak zostać wyraźnie pogorszona przez działanie zewnętrznych i wewnętrznych czynników.
- Obraz skóry suchej widziany skaningowym mikroskopem elektronowym.
Skóra sucha
Skóra sucha wydaje się być szorstka i chropowata, czasami nawet przedwcześnie postarzała. Charakteryzuje ją złuszczanie się łusek skóry, które może wywołać intensywne swędzenie i uczucie napięcia.
Skóra tłusta
Charakteryzują ją poszerzone pory z zaskórnikami (czarne plamki). Tłusta skóra świeci się, nie jest jednolicie przejrzysta i często wygląda na bladą lub żółtawą.
Skóra mieszana
Skóra na czole, nosie i podbródku jest tłusta, podczas gdy na policzkach jest normalna lub sucha.
Wewnętrzne i zewnętrzne czynniki wpływające na kondycję skóry
Wśród czynników wewnętrznych (endogennych) uwzględnia się predyspozycje do jednego z typów skóry lub do pewnych chorób skórnych, takich jak atopowe zapalenie skóry (wyprysk), łuszczyca lub rybia łuska.
W przeciwieństwie do przedwczesnego starzenia się skóry, które jest wynikiem działania czynników zewnętrznych, biologiczne starzenie się skóry od wewnątrz jest uwarunkowane genetycznie, a charakteryzują je:
- Zmniejszająca się zdolność regeneracji i odnawiania komórek
- Redukcja wydzielania z gruczołów łojowych (i) i potowych
- Twardnienie tkanki łącznej i ograniczenie zdolności wiązania wody
- Zwyrodnienie włókien elastycznych
Na kondycję skóry mają wpływ również hormony. Na przykład zmiany hormonalne wywołują trądzik młodzieńczy lub związaną z wiekiem atrofię skóry zaczynającą się wraz z menopauzą. Choroby gruczołów wewnątrzwydzielniczych, takich jak nadnercza, mają często wpływ na stan skóry.
Zewnętrzne (środowiskowe) czynniki to:
- Tworzenie wolnych rodników, zwłaszcza w wyniku ekspozycji na promieniowanie UV, palenie tytoniu, toksyczne środki pobudzające (takie jak alkohol)
- Ekspozycja na działanie agresywnych substancji (np. zasad)
- Temperatura i wilgotność powietrza
Promieniowanie UV, substancje zanieczyszczające powietrze, leki, toksyczne środki pobudzające, uszkodzenie warstwy ozonowej, a także określona żywność powodują powstawanie wolnych rodników. Są one odpowiedzialne za procesy utleniania w tkankach ciała, co prowadzi do uszkodzenia wnętrza i błony komórek. W naskórku, wolne rodniki powstają głównie wskutek ekspozycji na promieniowanie UV, co prowadzi do przedwczesnego starzenia się skóry.
Regularne używanie środków nawilżających i myjących, o neutralnym lub zasadowym pH (i) (i), upośledza naturalną zdolność neutralizacji skóry i sprawia, że skóra staje się podatna na rozwój wyprysku i infekcje. W związku z tym, że aktywność gruczołów łojowych (i) u dzieci i osób starszych nie jest jeszcze w pełni wykształcona lub jest zniesiona, następuje fizjologiczna redukcja buforowych zdolności skóry.
Wiele osób, na przykład fryzjerzy, pracownicy budowlani i przemysłowi mają w miejscu pracy kontakt ze szkodliwymi substancjami, takimi jak kwasy, zasady i rozpuszczalniki. Również różnorodne środki powierzchniowo czynne (surfaktanty), takie jak laurylosiarczan sodowy, mogą uszkodzić strukturę warstwy rogowej i zakłócić działanie bariery ochronnej. W rezultacie, skóra może wyschnąć nawet do takiego stopnia, że rozwinie się na niej wyprysk.
Zbyt częste gorące prysznice mogą doprowadzić do utraty składników naturalnego czynnika nawilżającego (i) skóry (NMF), a także lipidów powierzchniowych, czyniąc skórę suchą i szorstką. Natomiast długotrwałe narażenie na działanie zimna zmniejsza wydzielanie z gruczołów łojowych (i), a także wysusza skórę. Odczuwanie chłodu sprawia, że naczynia krwionośne kurczą się, aby chronić ciało przed utratą ciepła.
Narażenie na działanie gorąca, na przykład w saunie lub pomieszczeniach centralnie ogrzewanych, również wysusza skórę wskutek nadprodukcji i szybkiego parowania potu. Jeżeli ekspozycja na te czynniki jest tymczasowa, mechanizmy ochronne skóry mogą sobie poradzić z podrażnieniem, ale w przypadku długotrwałego oddziaływania, mechanizmy zawodzą, a skóra jest wrażliwa i podatna na schorzenia.
