Naskórek
Jako najbardziej zewnętrzna warstwa skóry, naskórek tworzy rzeczywistą powłokę ochronną zabezpieczającą przed negatywnym wpływem środowiska. Przeciętnie ma 0.1 mm grubości. Na twarzy ma jednak tylko 0.02 mm, podczas gdy na podeszwie stopy ma od 1 do 5 mm.
Na powierzchni skóry znajdują się ujścia gruczołów potowych (100-200/cm2.) i ujścia gruczołów łojowych (i) (50-100/cm2.) Ich wydzieliny zapewniają skórze lipidy i odpowiednie nawilżenie, utrzymując w ten sposób płaszcz hydrolipidowy. W naskórku nie ma naczyń krwionośnych, w związku z czym składniki odżywcze dostarczane są z warstwy brodawkowej skóry właściwej.
Naskórek składa się nawet w 90 proc. z keratynocytów, komórek właściwych naskórka, które utrzymywane są razem przez tzw. desmosomy.
Naskórek ma pięć różnych warstw:
- Warstwa rogowa (stratum conreum)
- Warstwa jasna (stratum lucidum)
- Warstwa ziarnista (stratum granulosum)
- Warstwa kolczysta (stratum spoinosum)
- Warstwa podstawna (stratum basale)
Schemat naskórka: Podczas różnicowania komórki podstawne zmieniają się w płaskie komórki warstwy rogowej, nieposiadające jąder.
1 Warstwa rogowa (stratum conreum)
2 Warstwa jasna (stratum lucidum)
3 Warstwa ziarnista (stratum granulosum)
4 Warstwa kolczysta (stratum spoinosum)
5 Warstwa podstawna (stratum basale)
6 Błona podstawna
Budowa naskórka
Warstwa podstawna (stratum basale)
Warstwa podstawna (stratum basale, z łac. basal = podstawa) jest najniższą warstwę naskórka. Komórki podstawne leżą bezpośrednio na błonie podstawnej, tworzącej wyraźną granicę między skórą właściwą a naskórkiem. Pełnią one rolę „komórek rozrodczych”, zapewniając stałą regenerację naskórka, poprzez podział komórek (proliferację). Nowopowstałe komórki są powoli wypychane ku zewnętrznym warstwom, gdzie przechodzą wiele zmian. W warstwie podstawnej znajdują się również melanocyty, czyli komórki wytwarzające barwnik skóry.
Warstwa kolczysta (stratum spinosum)
Warstwa kolczysta (stratum spinosum, z łac. spino = kolec) leży powyżej warstwy podstawnej. To tutaj po raz pierwszy widoczne są otoczone błoną keratynosomy (ciałka Odlanda), które zawierają elementy będące prekursorami lipidów naskórka, w formie blaszkowatych, dwuwarstwowych błon lipidowych.
Warstwa ziarnista (stratum granulosum)
Warstwa ziarnista (stratum granulosum, z łac. granula = ziarno) znajduje się nad warstwą kolczystą, to tu zaczyna się rogowacenie (keratynizacja) keratynocytów. Nazwa tego zjawiska pochodzi od jego przebiegu, który jest efektem obecności ziarenek keratochialiny, zbudowanych głównie z profilagryny i filamentów keratynowych.
Warstwa jasna (stratum lucidium)
Warstwa jasna (widoczna tylko w obrębie dłoni i stóp) swoją nazwę zawdzięcza wysokiej zdolności załamywania światła. Jej komórki są silnie spłaszczone i ściśle do siebie przylegają, co sprawia, że bardzo trudno je od siebie odróżnić.
Warstwa rogowa (stratum corneum)
Warstwa rogowa (stratum corneum, z łac. cornea = rogowa skóra) to zewnętrzna warstwa naskórka. Pomiędzy zrogowaciałymi komórkami (korneocytami) znajdują si? lipidy naskórka. Warstwa rogowa, a głównie jej dolna część, tworzy barierę ochronną, zabezpieczającą skórę przed czynnikami zewnętrznymi i endogenną utratę wody.
- Obraz łuszczących się korneocytów, widziany pod mikroskopem elektronowym.
