Mechanizmy regeneracji i naprawy
Skóra posiada różnorodne mechanizmy regeneracji i naprawy, służące niwelowaniu uszkodzeń spowodowanych działaniem czynników zewnętrznych i przywracaniu utraconych funkcji.
Regeneracja uszkodzeń...
Regeneracja uszkodzeń spowodowanych działaniem promieniowania UV
Intensywna ekspozycja na działanie promieniowania UV powoduje bezpośrednie uszkodzenia materiału genetycznego. Białka i błony komórkowe ulegają wtórnie uszkodzeniom spowodowanym przez wolne rodniki (i) wyzwolone przez promieniowanie UV. Skóra wyposażona jest w wiele mechanizmów naprawy uszkodzonego DNA. U ludzi najistotniejszymi są: naprawa przez wycinanie oraz mechanizm naprawy poreplikacyjnej. Mechanizm naprawy przez wycinanie opiera się na rozpoznaniu, usunięciu i zastąpieniu uszkodzonego segmentu DNA. W ten sposób zapobiega się mutacjom, pod warunkiem, że mechanizm naprawy nie jest przeciążony lub uszkodzony. Mechanizm naprawy poreplikacyjnej z kolei działa wokół uszkodzonego segmentu DNA, co oznacza, że jest on ignorowany przy odczytywaniu kodu genetycznego. Naprawa jest dokonywana później. Mechanizm ten jest jednak na tyle niedoskonały, że niejednokrotnie naprawa powoduje więcej mutacji niż pierwotne uszkodzenie spowodowane promieniowaniem.
Regeneracja uszkodzeń spowodowanych urazem skóry
Warstwa komórek macierzystych naskórka – warstwa podstawna – zapewnia ciągłe odnawianie naskórka w drodze nieustannych podziałów komórkowych (namnażania). Jeśli uszkodzenie ogranicza się swoim zasięgiem do najbardziej zewnętrznej warstwy skóry (tzw. otarcie), wtedy może zagoić się nie pozostawiając blizn. Jeśli uraz dosięga skóry właściwej (np. owrzodzenie), czyli przekracza błonę podstawną, gojeniu towarzyszy zwykle bliznowacenie. Zniszczone komórki skóry są wówczas zastępowane tkanką łączną. Gojenie przebiega w kilku etapach: w pierwszym, ulegająca koagulacji krew tworzy błonę o twardej powierzchni, która przylega do rany (strup). W kolejnym, etapie oczyszczania skóry, następuje autoliza i fagocytoza uszkodzonych i obumierających komórek. Jednocześnie włókna tkanki łącznej są rozpuszczane przez enzymy. To aktywuje komórki odpornościowe, a fagocyty i limfa napływają do rany.
W fazie proliferacji czy też tworzenia tkanki, podstawa rany pokrywa się nabłonkiem, tworzą się zawiązki nauczyć włosowatych, nowa tkanka łączna i włókna kolagenu. Podziały komórkowe fazy proliferacji można stymulować i wspomagać przez miejscowe stosowanie na przykład D-pantenolu, który przyspiesza i wspomaga gojenie.
